http://www.zorglog.nl/weblog

Geachte MEDEL-lezers,

Uw beheerder heeft besloten definitief te stoppen met alle MEDEL-activiteiten. Sinds heden ben ik mede-auteur geworden van de weblog van Zorglog. Het was mij een genoegen om van begin dit jaar tot de zomer gemiddeld meer dan dagelijks een post voor u te verzorgen. Na de overpeinzingen van dit najaar lijkt het een goede beslissing om niet meer alleen, maar samen met anderen mee te schrijven aan een log waar commerciële overwegingen geen rol spelen. (bron plaatje)

Aan alle lezers: hartelijk dank voor uw interesse en voor de alle reacties die ik heb mogen ontvangen op mijn schrijfsels. De komende tijd zal MEDEL gewoon in de lucht blijven. Er zullen echter geen nieuwe posts meer verschijnen.

Ik hoop u te mogen begroeten op de weblog van Zorglog.

Met vriendelijke groeten,

bedankt

Andrea

Advertenties

De beheerder van MEDEL is niet blij met de advertenties op de pagina. Er is een mogelijkheid om de advertenties te verwijderen, dit kost relatief veel geld. En dat vinden wij niet de moeite waard.
Om de informatie op MEDEL niet verloren te laten gaan blijven de logs de komende tijd nog wel beschikbaar. Er zullen echter geen nieuwe bijdragen meer komen.

 Aan alle lezers: hartelijk bedankt.

Paul Sporken Prijs 2007

"Het TGE nodigt voor de vierde keer pas afgestudeerden uit een essay te schrijven en mee te dingen naar de Paul Sporken Prijs. Inzendingen worden door een deskundige juty beoordeeld. De prijs bedraagt €1000. Daarnaast is er een aanmoedigingsprijs van €200. De winnende essays worden in het TGE gepubliceerd.

Van harte aanbevolen door MEDEL.

Lees verder...

Brief aan de Italiaanse president over euthanasie

De brief van Piergiorgio Welby afgelopen dinsdag in Trouw heeft veel indruk gemaakt, niet alleen op de Italiaanse president, maar ook op mij. Om de discussie zuiver te houden moet mijn inziens echter het volgende opgemerkt worden. Euthanasie wordt in het buitenland vaak slecht gedefinieerd. Alles van het staken van medisch (zinloos) handelen tot het actief beëindigen van het leven van zeer zieke zuigelingen, dus zonder een verzoek van de patiënt, kan er onder vallen. In Nederland wordt eigenlijk maar één omschrijving van Schaakspel der doodeuthanasie gebruikt: actieve levensbeëindiging door artsen op verzoek van de patiënt, waarbij voldaan is aan de zorgvuldigheidscriteria. Ik ken het dossier van dhr. Welby niet, maar zo op het eerste gezicht lijkt het alsof alleen al het staken van medisch zinloos --zo ervaart hij het althans zelf-- handelen, mogelijk in combinatie met adequate pijnstilling of terminale sedatie al uitkomst zou kunnen bieden. Dat is in Nederlandse termen dus iets heel anders als euthanasie. (bron foto)

Lees verder...

Slikken is het woord niet

Voor een opdracht schreef ik een filosofische beschouwing van de invloed van de farmaceutische industrie op de zorg in Nederland onder de titel 'Slikken is het woord niet'. De inleiding vindt u hieronder, de volledige tekst kan aangeleverd worden op aanvraag. Mail naar medischeethiek@hotmail.com.

Lees verder...

INGEZONDEN: Sterfgeval in verpleegtehuis (te?) laat opgemerkt

Een paar weken geleden alweer, kwam in het nieuws dat een overleden bejaarde man die in een verpleeghuis woonde, pas na enkele dagen gevonden werd (onder andere in Trouw). Via de mail werd mij om een reactie gevraagd. Bij deze.

Er werd schande gesproken van het incidcent: hoe kon het, dat iemand die op de zorg van een verpleeginstelling rekende, in eenzaamheid overleed en dat het zolang duurde voor dit ontdekt werd? Al snel werd verklaard dat er sprake was een bijzonder situatie: de man had aangegeven graag veel alleen te zijn, verzorging schuwde hij. De medewerkers kwamen wel vaker een aantal dagen niet kijken. Uit het persbericht van Arcares, de brancheorganisatie van verpleeghuizen: “Wij hebben de indruk dat het betreffende verpleeghuis, in het spanningsveld tussen autonomie van de cliënt en toezicht vanuit de organisatie, zorgvuldig heeft gehandeld.” Ze voegt eraan toe dat het niettemin een treurige zaak betreft en dat het goed is dat de Inspectie onderzoek doet naar de precieze toedracht van het incident. 

HandenArcares geeft in het persbericht direct twee fundamentele ethische principes aan die hier aan de orde zijn: respect voor de autonomie van de man en de eis van zorgvuldigheid in (medisch) handelen. Overheerst je zorgplicht of is het zelfbeschikkingsrecht van de man belangrijk? Moet je altijd iemands verzoeken accepteren of mag je grenzen stellen aan de voorwaarden van hulpverlening? (bron foto) Het gaat natuurlijk niet om deze tegenstellingen, maar om de middenweg daartussen. Hoe kunnen waarden en belangen juist gewogen worden? Wat is de grens?

 

Kort gezegd denk ik dat het verpleegtehuis niet zover mee had mogen gaan in de wensen van de man. Als de zorg die zij bieden niet voldoet aan de eisen die de man stelde, hadden ze in goed overleg de behandelingsrelatie moeten opzeggen. In samenspraak met de huisarts en andere zorgverleners had waarschijnlijk dan een andere --wellicht betere-- oplossing gezocht kunnen worden. Toch denk ik niet dat de man schade ondervonden heeft aan de situatie: hij vond het zeer waarschijnlijk wel best zo. De vraag is echter of je als hulpverlener niet wat meer moet opkomen voor jezelf en voor anderen die de verpleeghuiszorg harder nodig hebben.

Wil je meer reacties lezen of zelf reageren kijk dan op het forum van Sting of laat een bericht achter op MEDEL. Heel veel artikelen over deze zaak zijn op een rij gezet op het ‘Ouderenkompas’. Die site gaat ook op zoek naar discussie en is erg informatief.

Lees verder...

Ethiek, (volks)gezondheid, zorg en advisering

Voor iedereen die zich bezig houdt met medische ethiek is de site van de Gezondheidsraad (Gr) een aanrader. Gr
De Gr geeft gevraagd en ongevraagd advies aan verschillende ministers over van alles en nog wat op het gebied van de volksgezondheid. Dat loopt uiteen van adviezen over het rendement van screenings- en preventieprogramma's tot adviezen over de kwaliteit van natuur-zwemwater en beroepsmatige blootstelling aan schadelijke stoffen.

Behalve de Gr is er ook nog de Raad voor Volksgezondheid en RVZZorg (RVZ). Deze raad houdt zich vooral bezig met het beleidsterrein volkskgezondheid en zorg en geeft adviezen over jeugd-, ouderen-, geestelijke gezondheids- en ziekenhuiszorg.

De vaste bezoekers van MEDEL kennen verder nog het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG). Dit is een samenwerkingsverband van de Gr en de RVZ. Het centrum signaleert ontwikkelingen op het gebied van gezondheid die een plaats verdienen op de ethische agenda van de overheid. In de laatste publicatie van het CEG wordt gepleit voor een behoedzame omgang met prestatiecijfers. ‘Vertrouwen in verantwoorde zorg?’ is een gezamenlijk signalement van de Gr en de RVZ.CEG

INGEZONDEN: medisch handelen in privé-tijd

Via de contact-functie (zie rechtsboven in uw beeld) kreeg ik de volgende vraag binnen. “Mag je als wijkverpleegkundige, privé en in je eigen tijd iemand anders een spuit geven, bijvoorbeeld hepatitis A of DTP?”

Dat is een lastige vraag. Als eerste zal ik hem benaderen vanuit het gezondheidsrecht. Dat is weliswaar niet mijn vak, maar vragen met “mag dat?” hebben toch vaak betrekking op de wet. De handeling zelf valt onder de Wgbo (Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst) en het feit dat het hier een wijkverpleegkundige betreft doet daar niets aan af. (1) Dat het gaat om een privé-handeling, uitgevoerd buiten werktijd is niet relevant Spuitvoor de wetgever. We gaan er van het gemak van uit dat de betreffende persoon, de patiënt dus eigenlijk die de injecties krijgt, hier om gevraagd heeft, of toch op z’n minst akkoord is met de gang van zaken. Verder neem ik aan dat de patiënt meerderjarig en wilsbekwaam is, dat het géén spoedeisende of levensbedreigende situatie betreft en dat de wijkverpleegkundige volgens de wet BIG bevoegd en bekwaam is, dat de juiste diagnostiek al gedaan is en de indicatie gesteld. Een spuit geven is dan geen probleem, mits er rekening gehouden wordt met het feit dat de Wgbo van toepassing is. De wijkverpleegkundige moet zich dus houden aan de norm ‘zorg van een goed hulpverlener’, de professionele standaarden, het informatierecht is van toepassing, net als het toestemmingsvereiste, de dossierplicht geldt en ook allerlei regels rondom aansprakelijkheid mogen niet vergeten worden. Dat wat betreft de vraag “mag dat?”.

Maar we kunnen de vraag ook vanuit de ethiek bekijken. De vraag is waarom een wijkverpleegkundige in de eigen tijd injecties zou gaan geven. Het lijkt snel, simpel, goedkoop, een vriendendienst. Ik denk dat vele hulpverleners wel eens een handeling verrichten buiten werktijd voor vrienden of familie, een receptje, een spuitje, even iets hechten. Dat hoort misschien niet, maar is onderdeel van de dagelijkse zorgpraktijk. Als beide partijen daar geen problemen mee hebben, is er niets aan de hand.
Er zijn echter een paar valkuilen. De consequenties met betrekking tot de aansprakelijkheid zijn onduidelijk. (2) Verder zegt de norm ‘zorg van een goed hulpverlener’ dat hulpverleners erg terughoudend moeten zijn met zorg aan mensen met wie zij een bijzonder band hebben, familie dus, vrienden, geliefden. En stel dat er iets fout gaat, de gevolgen voor de relatie tussen wijkverpleegkundige en Twijfelpatiënt, die misschien een vriend is of familielid, kunnen dan aanzienlijk zijn. Ook moet de situatie aan nogal wat voorwaarden voldoen, zoals ik al eerder schetste, diagnostiek moet al gedaan zijn, indicatie gesteld, ga zo maar door. Ook praktische zaken zoals het veilig opbergen van de gebruikte naald en het nemen van voorzorgsmaatregelen voor een allergische reactie moeten niet vergeten worden. Aan al die voorwaarden valt moeilijk te voldoen, zeker door een wijkverpleegkundige in de privé-setting. Voor een arts zou dat mogelijk een minder groot probleem kunnen zijn.

Ik zou dus terughoudend zijn met dit soort zaken. Het feit dat er een ingezonden mededeling over verschijnt op MEDEL geeft al aan dat het blijkbaar vragen op roept en dat de betreffende wijkverpleegkundige het niet vanzelfsprekend vindt om dit soort zaken te doen. Aangezien er een goede reguliere zorg is in Nederland, die weliswaar geld kost, maar die wel een kader geeft waarbinnen aan verplichtingen als de dossierplicht en dergelijke voldaan kan worden, kan ik vrijwel geen steekhoudende reden bedenken waarom iemand perse buiten werktijd en privé medische handelingen moet verrichten.

Kort samengevat zou mijn antwoord dus zijn: het mag --onder voorwaarden-- wel. Maar bij twijfel niet doen. Misschien kan de inzender nog toelichten waarom hij of zij overweegt buiten werktijd en privé een spuit te geven. Dan kan ik vraag nog specifieker proberen te beantwoorden.

Lees verder...

De ethiek van...(17)

... Pim te Bokkel, schrijver, dichter, student, filosoof, reiziger.

Tekening Pim'"Sarcasme," dacht ik, "heeft te maken met iemand een been afzagen en dat grappig vinden."'

Een quote uit zijn blog. Lees verder op de hyves-site van Pim te Bokkel. (bron plaatje)

 

INGEZONDEN: Persbericht (?)

Vandaag ontving ik dit opmerkelijke bericht:

###verwijderd op verzoek van de inzender###

Ik heb het allemaal niet helemaal gelezen maar de gedachte is volgens mij dat Mevrouw Millecam borstkanker gekregen heeft als gevolg van de borstimplantaten en de medische sector dit geheim heeft willen houden. Voor mensen die écht geïnteresseerd zijn: ik heb een email-adres en een url waar de volledige tekst te downloaden is - mail naar medischeethiek@hotmail.com. Maar mij lijkt het al die moeite niet waard.

Lees verder...

Wensen patiënt steeds belangrijker

Wensen patiënt steeds belangrijker
Medisch Contact, 17 juni 2006.

Was het maar zo simpel

In Huisarts en Wetenschap (H&W) van mei 2006 staat een opmerkelijk artikeltje naar aanleiding van een studie van Cardarelli et al. getiteld 'a cross sectional evidence-based review of pharmaceutical promotional marketing brochures and their underlying studies: is what they tell us important and true?' in het BMC Family Physician 2006 (Mar; 7: 13).

ReclameH&W lijkt te willen beweren dat alle ophef rondom het boek van Joop Bouma, 'Slikken', een beetje onterecht is. Het artikel van Cardarelli laat namelijk zien dat de inhoud van reclamefolders van farmaceutische industrie vaak gewoon wel zón beetje juist is. Zo bleken 15 van de 20 onderzoeken waarop de folders zich beriepen "methodologisch wel valide". In slechts drie gevallen werd het betreffende onderzoek verkeerd weergegeven. De conclusie van H&W: reclame is nooit helemaal onwaar, en dokters laten zich net als gewone consumenten verleiden. Maar zo zegt H&W ook: “het is altijd wel een beetje waar”.

Gelukkig stellen ze dat het de kunst is als dokter om je ook van dat kleine beetje maar weinig aan te trekken. Toch ligt hier niet de kern van het probleem, zeker niet zoals dat geschetst wordt door Joop Bouma in zijn boek. Daarbij gaat het ook over de beïnvloeding via ziekenhuisapothekers, patiëntenverenigingen, zorgverzekeraars, scholingsprogramma’s en alle andere markerting technieken die de farma inductrie gebruikt. Ging het maar alléén om reclame, dan was het probleem zo groot niet en waren we met het H&W-advies al een end op weg.

INGEZONDEN: Mag een niet-chirurg opereren?

Deze vraag kreeg ik van één der MEDEL-lezers naar aanleiding van de casus Schoemacher. Het antwoord is ‘ja’. De wet BIG stelt de dubbele eis van bevoegdheid en bekwaamheid. Bekwaamheid wordt verkregen door voldoende scholing en het regelmatig uitvoeren van de betreffende handeling (de norm twee maal per maand wordt genoemd). Wet BIGBij bevoegdheid moet gedacht worden aan de lijst van voorbehouden handelingen. Een arts is bevoegd om alle handelingen op deze lijst uit te voeren, ongeacht vervolgopleiding. Assistentes, leerlingen en stagiaires kunnen soms een overgedragen bevoegdheid krijgen, zij werken dan onder supervisie van de bevoegde persoon. Behalve de voorbehouden handelingen speelt de eerder genoemde bekwaamheid ook een rol: niet (meer) bekwaam betekent gewoonweg niet (meer) bevoegd.

In noodsituaties is het een beetje anders. Iedereen, en dus niet alleen mensen in de zorg, hoort dan te handelen ‘naar beste weten en kunnen’. Artsen, ook zij die zichzelf niet (meer) bekwaam achten of mensen die strikt genomen niet bevoegd zijn, moeten dan doen wat ze kunnen. Hulp bij een plots opgang gekomen bevalling mag iedereen dus leveren, mits er óók een verloskundige of anderszins hulp ingeroepen is. Als huisarts in je eentje een partus doen, terwijl je dat al 5 jaar niet gedaan hebt is dus niet de bedoeling. De moeder ondersteunen of zelfs het kindje opvangen in afwachting van andermans hulp is daarentegen geen enkel probleem, zelfs verplicht.

Ook niet-chirurgen mogen dus opereren, ze moeten echter wel arts zijn of op een andere manier een overgedragen bevoegdheid hebben weten te bemachtigen.  Maar de arts in kwestie dient wel bekwaam te zijn. Aan die eis hecht de wetgever grote waarde.
Voor tandartsen en verloskundigen gelden soortgelijke regels.

Dit alles staat los van de vraag of de titel 'chirurg' beschermd is. Van Dale leert ons dat chirurg = specialist die operaties verricht. De vraag is natuurlijk of Schoemacher een specialist is en of díe term beschermd is. Maar goed, het Tuchtcollege heeft geoordeeld. Er is nu jurisprudentie over het feit dat men zich niet zomaar cosmetisch of esthetisch chirurg mag noemen.

Lees verder...

Wonen onder UMTS-masten

UMTS-mastHet is veilig, een UMTS-mast in uw buurt. Onafhankelijk onderzoek uit Zwitserland heeft het nu echt bewezen. Onder andere Trouw schreef erover (7-6-2006). TNO-onderzoek uit 2003 liet iets anders zien, maar dat was een klein onderzoek, waarvan de resultaten nu als onvoldoende betrouwbaar bestempeld worden. Wat toen nog een feit leek, blijkt nu een fout in de methodiek. (bron foto)

Van Geel, CDA-staatsecretaris van milieu was er blij mee, want nu kunnen gemeenten de masten eigenlijk niet meer weigeren. Hij sprak lovend over de Zwitsere onderzoeksresulaten, dinsdagochtend in het NOS-journaal op radio 1. Hij legde uit dat er geen schadelijk effecten gevonden zijn in eerder genoemd onderzoek. En toen maakte hij een foutje. Hij voegde er aan toe: "dat betekent dat er ook geen effecten zijn".

Trouw over de UMTS-mastenHelaas, dat is niet waar. De bewindsman moet zijn basiscursus wetenschapsfilosofie nog maar eens over doen. Want wat nu nog niet gevonden kan worden, kan over 5 jaar een evident gevaar blijken. Immers, wat drie jaar terug nog verontrustende resultaten leken, is nu verworden tot een "sociaal-psychologisch effect".

Hans de Jonge

Bij de zoektocht naar literatuur voor een opdracht kwam ik dit essay van Hans de Jonge uit 1989 tegen.  Het begint zo:

"Het schrijven over medische ethiek is een hachelijke
zaak, omdat naar de mening van veel medici de geneeskunde best
zonder kan, gedachtig de uitspraak van Claude Bernard uit 1865:
"De beste filosofie is er geen filosofie op na te houden". De
drijfveer om toch over dit onderwerp een werkstuk te maken is er
één van bezorgdheid: als ik om mij heen kijk dan zie ik dat de
cultuur en daarmee de medische ethiek zich in een crisis bevinden."


Lees verder op zijn site.

Schoemacher chirurg?

Vandaag was onder andere op de radio te horen dat Robert Schoemacher, bekend van verschillende televisie-optredens, zich niet langer chirurg mag noemen als het aan het Centraal Tuchtcollege ligt. Schoemacher is basisarts en houdt zich weliswaar bezig met allerlei cosmetische ingrepen, een cosmetisch 'chirurg' mag hij zich niet noemen.

SchoemacherDe vraag is wie zich dan wel chirurg mag noemen. Zijn dat de algemeen heelkundigen, de orthopeden, de thoraxchirurgen? Dermatologen voeren ook vaak chirurgische ingrepen uit, net als gyneacologen, oogartsen, keelneusoorartsen en ga zo maar door. Zelfs huisartsen doen op grote schaal aan kleine chirurgie. Mogen zijn zich chirurg noemen? Daarnaast is het zo dat de term cosmetisch chirurg officieel niet bestaat in Nederland, dat wil zeggen dat het geen beschermde titel is met bijbehorende opleiding. Het is daarom nog maar de vraag of het Tuchtcollege kan vol houden dat Schoemacher de term chirurg niet mag voeren. (bron plaatje)

Toch is dit vonnis niet slecht. Zoals de Inspecteur-Generaal voor de Gezondheidzorg in 2003 al schreef: het publiekelijk gebruik van de titel 'cosmetisch chirurg' moet worden "betreurd, bekritiseerd en afgewezen" omdat het tot verwarring kan leiden. Het publiek mag best beschermd worden tegen charlatans als Schoemacher. Hij kreeg dan ook de sanctie van 'berisping' opgelegd.

Vul in: juist of onjuist (2)

?15. Een man wordt onwel en nauwelijks aanspreekbaar op schiphol aangetroffen. Onderweg naar het ziekenhuis komt hij te overlijden. In het ziekenhuis worden enkele tientallen bolletjes met drugs in zijn maag-darm kanaal aangetroffen. De overlijdenspapieren moeten in dit geval worden ingevuld door: 
          - de behandelend arts.
16. Ten aanzien van de medische besluitvorming rond het levenseinde wordt in de medische ethiek onderscheid gemaakt tussen actief levensbekor-tend handelen van de arts en welbewust nalaten van behandeling anderzijds. Het begrip ‘versterven’ duidt op een van beide categorieën. Dit betreft: 
          - actief levensbekortend handelen.
17. Een 80-jarige man lijdt aan longkanker en heeft uitgebreide botmetastasen. Hij geeft aan dat hij ondraaglijke pijn heeft. Hij ontwikkelt een pneumonie. Op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt wordt door de arts geen behandeling ingesteld. Volgens het wetboek van strafboek is hier sprake van: 
          - euthanasie
18. Een arts besluit na overleg met een patiënt dat bij deze patiënt de dialyse wordt voortgezet, maar dat bij een eventuele hartstilstand geen reanimatie meer zal plaatsvinden.
Hier is sprake van:
          - abstinentiebeleid.

Lees verder...

Depri vaders krijgen huilbaby's

Cartoon
Medisch Contact, 2-6-2006

Fragment uit Samuel Shem - Het Gasthuis (House of God)

House of GodDr. Sanders [een patiënt van Roy Basch, een oudere arts die stervende is door een uitgezaaid carcinoom, SD] deed er een hele tijd over om te sterven. Kaal en geïnfecteerd, stil en cachectisch bereidde hij zich voor op de dood. We waren vrienden geworden. Hij stierf met een kalme kracht alsof sterven een onderdeel van zijn leven was. Ik raakte erg aan hem gehecht. Maar durfde nauwelijks zijn kamer binnen.

´Ik begrijp het wel,´ zei hij, ´het is het moeilijkste wat we doen, dokter zijn voor de stervenden.´

In onze gesprekken vertelde ik hem verbitterd over mijn toenemende cynisme met betrekking tot wat ik kon uitrichten en hij zei: ´Nee, we maken niet beter. Dat heb ik ook nooit geaccepteerd. Ik heb hetzelfde cynisme doorgemaakt: zo´n lange studie doorgemaakt en dan zo hulpeloos zijn. En toch kunnen we ondanks onze twijfel iets geven. Genezing – nee, dat niet. Wat ons overeind houdt is wanneer we een manier vinden om onze deernis te tonen, om van iemand te houden. En het grootste blijk van liefde is bij de patiënt te zijn, zoals jij nu bij mij bent.´

(bron plaatje)
Lees verder...

Gratis prik in de supermarkt

Nationale Cholesterol TestHet is weer cholesterol-week. De hartstichting herhaalt wegens succes haar nationale cholesteroltest bij de supermarkt bij u in de buurt. Medicalfacts noemde het eerder kwakzalverij, Zorglog.nl sprak van verlakkerij.

Lees de bijdrage van 'Metabool' op Medicalfacts over deze discutabele praktijken van de Hartstichting. Een klein fragment:
"Twee derde van de Nederlanders heeft een hoog cholesterol, dus daar zou ik niet van opkijken. Als uw cholesterol verhoogd is, dan moet u van de Hartstichting gezond eten, en veel bewegen, zeggen ze. Maar ja, dat moet u toch al, daar heb je geen hoog cholesterol voor nodig."

Cardiologen zijn het daar wel mee eens. "Het risico op hart- en vaatziekten kan niet goed worden bepaald door 'oppervlakkige' gezondheidstesten zoals de cholesterolprik van de Nederlandse Hartstichting," aldus de artsen van Stichting Hartpreventie in een artikel van Tiscali.

Prik ze!